"Σε μια πρώτη προσέγγιση, ο σημερινός δυτικός άνθρωπος– συμπεριλαμβανομένου και του νεοέλληνα – είναι ένα άτομο περιορισμένο στην καθαρά ιδιωτική του σφαίρα, ενδιαφέρεται μόνο για το βιοτικό του επίπεδο. Προσπαθεί με τα διάφορα καταναλωτικά “αγαθά” να συγκαλύψει την έλλειψη κάθε νοήματος αναφορικά με τη ζωή και τη θνητότητά του καταναλώνοντας. Χειραγωγείται από τους δήθεν πολιτικούς ή είναι τόσο αποκαρδιωμένος από την πολιτική κατάσταση, ώστε απέχει. Αποχαυνώνεται από τα μέσα μαζικής επικοινωνίας. Χαζεύει τα σήριαλ και χάφτει, κατά το μάλλον ή ήττον, αυτά που του σερβίρουν ως «νέα»… Η σημερινή κοινωνία είναι μια κοινωνία τηλεκατανάλωσης με διπλή έννοια: Εκείνο που κυρίως καταναλώνουν σήμερα οι άνθρωποι είναι τη-λε-ό-ρα-ση. Και μέσα από την τηλεόραση καταναλώνουν, δι’ αντιπροσώπου, τη φαντασίωση μιας ζωής που θα ήταν λεφτά, σεξ, εξουσία και βία."
(Κορνήλιος Καστοριάδης)
Μέχρι τον 20ο αιώνα, η χειραγώγηση των μαζών γινόταν κυρίως με την ωμή απειλή της σωματικής βίας, δηλαδή με φυλακίσεις, βασανιστήρια, δολοφονίες. Δεν έλειπε, βέβαια, και η ψυχολογική χειραγώγηση μέσω της θρησκείας που, σπέρνοντας την Ενοχή και το Φόβο, φρόντιζε ώστε οι άνθρωποι να μην ενοχλούν ιδιαίτερα την εξουσία. Τον τελευταίο αιώνα, όμως, η χειραγώγηση των μαζών γίνεται διακριτικά και σχεδόν ανεπαίσθητα από επιστήμονες ψυχολόγους που έχουν αναλάβει να κατευθύνουν τα ενδιαφέροντα και τις επιθυμίες των ανθρώπων εκεί που θέλει η εξουσία.
